Opublikowano: 31 sierpnia 2026
Ostatnia aktualizacja: 1 września 2026
Od 1 września 2026 roku w szkołach pojawią się dwa przedmioty o bardzo podobnych nazwach. Edukacja zdrowotna jest obowiązkowa. Edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne jest nieobowiązkowa. To właśnie na tych drugich zajęciach mają być realizowane m.in. tematy dotyczące zgody, przemocy seksualnej, antykoncepcji, infekcji przenoszonych drogą płciową czy orientacji psychoseksualnej.
Co dokładnie znajdzie się na tych lekcjach? Ile będzie godzin? Kto może je prowadzić? Czy rodzice mogą wcześniej poznać program i materiały? Czy trzeba zapisywać dziecko na zajęcia, czy przeciwnie, trzeba je z nich wypisać? Sprawdzamy przepisy i podstawę programową punkt po punkcie.
Edukacja zdrowotna jest obowiązkowa, zdrowie seksualne nie
Od roku szkolnego 2026/2027 obowiązkowa edukacja zdrowotna będzie prowadzona w klasach IV–VIII szkoły podstawowej oraz przez dwa lata w szkołach ponadpodstawowych. W liceum, technikum i branżowej szkole I stopnia dyrektor wybiera, czy będą to klasy I i II, II i III czy I i III.
Z obowiązkowego przedmiotu usunięto jednak dział „Zdrowie seksualne”. Został on przeniesiony do osobnego przedmiotu pod nazwą „edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne”, z którego można zrezygnować.
To ważne rozróżnienie. Rodzic nie może wypisać dziecka z całej edukacji zdrowotnej. Może natomiast złożyć pisemną rezygnację z zajęć dotyczących zdrowia seksualnego.
Jednocześnie część zagadnień związanych z dorastaniem nadal pozostaje w obowiązkowej edukacji zdrowotnej. Dotyczy to m.in. dojrzewania, cyklu miesiączkowego, zdrowia społecznego, rozpoznawania przemocy, dbania o granice osobiste oraz reagowania na ich przekraczanie.
Ile godzin edukacji seksualnej będzie w szkole?
Nie będzie to przedmiot odbywający się co tydzień.
W klasach IV, V i VI szkoły podstawowej przewidziano po jednej godzinie zajęć w całym roku szkolnym.
W klasach VII i VIII będą to po dwie godziny w roku.
Oznacza to łącznie siedem godzin „edukacji zdrowotnej – zdrowia seksualnego” przez pięć lat szkoły podstawowej.
W szkołach ponadpodstawowych zaplanowano trzy godziny w roku w każdej z dwóch klas, w których odbywa się edukacja zdrowotna. Łącznie daje to sześć godzin w całym cyklu.
Jakie tematy mają zmieścić się w tym czasie?
Klasa IV: zdrowie seksualne, granice i „zły dotyk”
Celem edukacji zdrowotnej – zdrowia seksualnego jest umożliwienie uczniom pozyskania uporządkowanej, rzetelnej i opartej na źródłach naukowych wiedzy dotyczącej sfery seksualności człowieka, w zakresie niezbędnym do prawidłowego rozwoju uczniów oraz zaprezentowanej w sposób odpowiedni dla ich wieku. Edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne obejmuje podstawowe zagadnienia związane ze zdrowiem seksualnym, ukazując je jako istotny i pozytywny wymiar życia człowieka, przy jednoczesnym uwzględnieniu problematyki ochrony przed zagrożeniami. Zajęcia powinny kłaść nacisk na rozwijanie umiejętności komunikacyjnych dotyczących zdrowia seksualnego, jak również na ochronę dzieci przed wykorzystaniem seksualnym.
W czwartej klasie na zajęcia dotyczące zdrowia seksualnego przypada jedna godzina w całym roku.
Zgodnie z podstawą programową dziecko omawia:
- pojęcie zdrowia seksualnego i jego wpływ na harmonijny rozwój człowieka przez całe życie;
- wyjaśnia pojęcie tzw. złego dotyku; wie, jak reagować i gdzie szukać pomocy w sytuacji przekroczenia granic intymnych przez inną osobę.
To zatem przede wszystkim zajęcia dotyczące ochrony własnych granic i rozpoznawania sytuacji, w których ktoś je narusza.
Klasa V: stereotypy związane z płcią
W piątej klasie również przewidziano jedną godzinę.
Podstawa programowa zakłada, że:
- uczeń będzie rozpoznawał stereotypy płciowe obecne w swoim otoczeniu i zastanawiał się, w jaki sposób mogą one wpływać na funkcjonowanie człowieka.
Może chodzić na przykład o przekonania dotyczące tego, jakie zainteresowania, zachowania, zawody czy cechy charakteru „pasują” do dziewczynek i chłopców.
Podstawa nie narzuca nauczycielowi konkretnych przykładów. Określa efekt zajęć, czyli umiejętność zauważenia stereotypów i zrozumienia ich możliwego wpływu.
Klasa VI: zapłodnienie, ciąża, poród i rodzicielstwo
- Uczeń_uczennica wyjaśnia proces zapłodnienia; wymienia najważniejsze fakty dotyczące przebiegu ciąży, porodu, opieki nad niemowlęciem;
- omawia wartość rodziny i rodzicielstwa w życiu człowieka i społeczeństwa.
Na realizację tych zagadnień przeznaczona jest jedna godzina w roku szkolnym.
Klasa VII: seksualność, relacje i przemoc seksualna
W klasie VII liczba zajęć zwiększa się do dwóch godzin w roku.
Zakres tematów jest już znacznie szerszy.
Uczeń_uczennica:
- omawia pojęcie seksualności oraz znaczenie wiedzy na jej temat na różnych etapach życia, ze szczególnym uwzględnieniem okresu dorastania;
- rozumie rolę szacunku, odpowiedzialności, miłości i komunikacji dla budowania i utrzymania zdrowych oraz bezpiecznych relacji oraz zna możliwe konsekwencje i zagrożenia związane z tą sferą życia;
- rozróżnia formy przemocy seksualnej, w tym molestowania seksualnego i cyberprzemocy, a także omawia sposoby reagowania, gdy sam jej doświadcza lub gdy doświadczają jej inni; identyfikuje miejsca, w których można uzyskać pomoc, i osoby, do których można się zwrócić o pomoc, w szczególności: rodzice, bliscy i specjaliści.
Klasa VIII: zgoda, presja, inicjacja seksualna, orientacja i tożsamość płciowa
W klasie VIII na zdrowie seksualne przeznaczone są dwie godziny w roku szkolnym. Uczeń_uczennica:
- zna kryteria świadomej zgody oraz zasady asertywnej odpowiedzi; zauważa przejawy szkodliwych zjawisk (m.in. seksualizacji i presji związanej z podjęciem aktywności seksualnej) obecnych w mediach społecznościowych, środkach masowego przekazu, kulturze młodzieżowej oraz we własnym otoczeniu, a także wymienia sposoby przeciwdziałania im i radzenia sobie z tymi szkodliwymi zjawiskami;
- rozumie rolę dojrzałego, świadomego i odpowiedzialnego przygotowania się do inicjacji seksualnej, wymienia konsekwencje przedwczesnej inicjacji seksualnej;
- rozumie pojęcie orientacji psychoseksualnej i tożsamości płciowej.
Szkoła ponadpodstawowa. Pierwszy rok: antykoncepcja, STI i wiarygodne informacje
W liceum, technikum i branżowej szkole I stopnia program nie jest przypisany sztywno do klasy I, II albo III. Dyrektor wybiera dwie klasy, w których realizowana jest edukacja zdrowotna, np. I i II albo II i III. Dlatego podstawa mówi o „pierwszym” i „drugim roku nauczania”.
W pierwszym roku na zdrowie seksualne przewidziane są trzy godziny.
Wymagania ogólne
1. Rozumienie roli szeroko rozumianej seksualności dla całości zdrowia i funkcjonowania człowieka.
2. Odpowiedzialne pełnienie ról społecznych i budowanie relacji opartych na wartości zdrowia, bezpieczeństwa, szacunku, odpowiedzialności i miłości na wszystkich etapach życia.
3. Rozumienie zagrożeń związanych z obszarem seksualności i umiejętność przeciwdziałania im, reakcji na nie, pomocy innym i szukania wsparcia.
4. Korzystanie z wiedzy opartej na dowodach naukowych oraz podejmowanie świadomych i odpowiedzialnych decyzji, także w środowisku cyfrowym i społecznym.
Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności
Wymagania szczegółowe przedmiotu edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne w szkole ponadpodstawowej stanowią pogłębienie i rozwinięcie zagadnień wprowadzonych na wcześniejszym etapie edukacyjnym. Koncentrują się na kształtowaniu dojrzałej, odpowiedzialnej i świadomej postawy wobec zdrowia seksualnego, uwzględniającej jego znaczenie dla dobrostanu jednostki oraz jakości relacji społecznych. Obejmują zarówno wymiar poznawczy, jak i praktyczny, rozwijają umiejętności analizy informacji, podejmowania decyzji oraz dbania o zdrowie własne i innych.
Zagadnienia zostały uporządkowane według lat nauczania przedmiotu, z uwzględnieniem stopniowego rozwoju kompetencji uczniów – od pogłębionej analizy informacji i podejmowania odpowiedzialnych decyzji aż do rozumienia złożonych zagadnień związanych z relacjami, zdrowiem, płodnością, małżeństwem i rodziną.
W pierwszym roku nauczania uczeń:
1) dokonuje pogłębionej analizy informacji dotyczących zdrowia seksualnego, weryfikuje ich rzetelność, w tym identyfikuje dezinformację i treści niezgodne z aktualnym stanem wiedzy naukowej, oraz wykorzystuje je do podejmowania świadomych decyzji;
2) omawia profilaktykę infekcji i chorób przenoszonych drogą płciową;
3) wymienia miejsca, w których można wykonać testy i badania; omawia metody antykoncepcji, mechanizm ich działania i kryteria wyboru odpowiedniej metody; rozumie istotę świadomego i odpowiedzialnego przygotowania się do rodzicielstwa.
Szkoła ponadpodstawowa. Drugi rok: płodność, ciąża, aborcja, związki i rodzicielstwo
W drugim roku również odbywają się trzy godziny zajęć. Uczeń:
1) wymienia czynniki wpływające na płodność człowieka i sposoby dbania o nią; omawia zjawisko niepłodności, określa jej możliwe przyczyny, w tym związane ze stylem życia, a także omawia jej skutki i metody leczenia;
2) omawia kwestie związane ze świadomym i odpowiedzialnym rodzicielstwem, ciążą, porodem, połogiem, karmieniem i opieką nad niemowlęciem oraz ich wpływ na zdrowie i rozwój człowieka; omawia rolę wsparcia dla osób oczekujących na dziecko, sposób organizacji opieki okołoporodowej i prawa kobiet w tym zakresie; wyjaśnia pojęcia: poronienie, aborcja;
3)wymienia i charakteryzuje czynniki wpływające na trwałość związku; rozumie rolę szacunku, odpowiedzialności, miłości i komunikacji dla budowania i utrzymania zdrowych oraz bezpiecznych relacji; wskazuje źródła wsparcia i wie, gdzie można szukać pomocy w przypadku trudności w relacjach oraz problemów związanych ze zdrowiem seksualnym.
Jak mają wyglądać zajęcia?
Jak czytamy w rozporządzeniu Ministra Edukacji z dnia 8 lipca 2026 r., szczególnie ważne jest to, aby zadbać o atmosferę na tych zajęciach, tj. poczucie bezpieczeństwa, otwartość i szacunek dla każdego człowieka. Poruszając tematy związane z tą wrażliwą sferą ludzkiego funkcjonowania, nauczyciel_ka powinien pamiętać o wadze odpowiedniego słownictwa, ustalenia zasad pracy z grupą, dobrego samopoczucia każdego ucznia. Nauczyciel_ka powinien być także świadomy tego, że swoim zachowaniem modeluje postawy i reakcje uczniów, przez co wpływa na ich funkcjonowanie w relacjach oraz na podejście do zdrowia swojego i innych osób. Pomocne może być też przygotowanie listy osób, miejsc i instytucji, w których potrzebujący uczeń może uzyskać odpowiednią pomoc (np. w rodzinie, u bliskich i specjalistów pracujących w szkole).
Ze względu na cele przedmiotu edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne nauczyciel_ka prowadzący te zajęcia powinien wykorzystywać nowoczesne, aktywizujące metody nauczania, które pozwolą na pogłębienie tematu, pracę warsztatową czy dzielenie się własnymi przemyśleniami. Z tego powodu najlepiej sprawdzą się następujące metody i techniki pracy: praca w grupach, burza mózgów, dyskusja, różne formy debat, metoda studiów przypadku i odgrywanie scenek.
Kto może prowadzić zajęcia dotyczące zdrowia seksualnego?
Przepisy precyzują również kwalifikacje osób prowadzących „edukację zdrowotną – zdrowie seksualne”.
Mogą to być osoby, które ukończyły studia w zakresie edukacji zdrowotnej i mają przygotowanie pedagogiczne albo ukończyły inne studia i dodatkowo studia podyplomowe z edukacji zdrowotnej.
Uprawnienia mają także posiadający odpowiednie kwalifikacje nauczyciele biologii, przyrody i wychowania fizycznego oraz nauczyciele psycholodzy.
Zajęcia mogą prowadzić również absolwenci określonych kierunków medycznych, m.in. lekarze, lekarze dentyści, farmaceuci, pielęgniarki, położne, fizjoterapeuci czy ratownicy medyczni, jeśli mają przygotowanie pedagogiczne. Podobne zasady dotyczą absolwentów zdrowia publicznego, dietetyki i żywienia człowieka.
Uprawnienia zachowują także osoby, które według wcześniejszych przepisów miały kwalifikacje do prowadzenia wychowania do życia w rodzinie.
Co istotne, nauczyciel, który może prowadzić obowiązkową edukację zdrowotną wyłącznie dlatego, że ma kwalifikacje do edukacji dla bezpieczeństwa lub kształcenia obronnego, nie uzyskuje automatycznie prawa do prowadzenia zajęć dotyczących zdrowia seksualnego.
Rodzic ma prawo poznać dokładny program przed rozpoczęciem zajęć
Przepisy wprowadzają obowiązkowe spotkanie informacyjne.
Najpóźniej miesiąc przed rozpoczęciem zajęć nauczyciel, który będzie je prowadził, wraz z wychowawcą ma przeprowadzić co najmniej jedno spotkanie z rodzicami uczniów niepełnoletnich. W przypadku uczniów pełnoletnich informacja przekazywana jest im bezpośrednio.
Podczas spotkania szkoła ma przedstawić nie tylko ogólną nazwę zajęć.
Rodzice powinni otrzymać informacje o terminie ich realizacji, celach i treściach programu nauczania, podręcznikach, materiałach edukacyjnych i ćwiczeniowych oraz innych środkach dydaktycznych, które będą wykorzystywane.
Za przeprowadzenie spotkania odpowiada dyrektor szkoły. To dyrektor ustala również termin realizacji zajęć.
Rodzic ma więc możliwość sprawdzenia, czego dokładnie nauczyciel zamierza uczyć, zanim zajęcia się rozpoczną.
Czy trzeba zapisywać dziecko na zajęcia?
Nie.
Przepisy działają na zasadzie rezygnacji. Jeżeli rodzic nie chce, aby niepełnoletnie dziecko uczestniczyło w „edukacji zdrowotnej – zdrowiu seksualnym”, musi przekazać dyrektorowi szkoły pisemną rezygnację.
Pełnoletni uczeń może zrobić to sam.
Jeżeli rezygnacja nie zostanie złożona, uczeń uczestniczy w zajęciach.
W nowych przepisach nie ma znanego z poprzednich lat terminu 25 września na wypisanie dziecka z zajęć. Rozporządzenie z 17 lipca 2026 r. takiego terminu nie wskazuje.
Czy uczeń dostanie ocenę z edukacji seksualnej?
Nie. „Edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne” nie podlega ocenie.
Udział albo nieuczestniczenie w tych zajęciach nie ma również wpływu na promocję do następnej klasy ani na ukończenie szkoły.
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku obowiązkowej edukacji zdrowotnej. To obowiązkowy przedmiot szkolny, który podlega ocenianiu.
Jak mają wyglądać zajęcia?
Podstawa programowa wskazuje, że lekcje dotyczące zdrowia seksualnego powinny mieć przede wszystkim charakter aktywizujący.
MEN wymienia m.in. pracę w grupach, dyskusje, debaty, analizę konkretnych sytuacji. Nauczyciel powinien zadbać o poczucie bezpieczeństwa, odpowiedni język i szacunek wobec każdego ucznia.
Podstawa zwraca także uwagę na potrzebę korzystania z wiedzy opartej na dowodach naukowych oraz uczenia młodych ludzi krytycznej oceny źródeł informacji.
Czy szkoła może zmienić program?
Podstawa programowa określa, jakie wiadomości i umiejętności powinien zdobyć uczeń, ale nie jest gotowym scenariuszem lekcji.
Nauczyciel lub zespół nauczycieli przygotowuje albo wybiera program nauczania. Następnie przedstawia go dyrektorowi szkoły. Dyrektor, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej, dopuszcza program do użytku.
Szkoła może więc zdecydować, w jaki sposób rozłożyć poszczególne zagadnienia, jakich przykładów użyć i z jakich materiałów korzystać. Nie może natomiast pominąć wymagań określonych w podstawie programowej.
Dlatego obowiązkowe spotkanie informacyjne z rodzicami ma znaczenie. To właśnie wtedy rodzic może dowiedzieć się nie tylko, co zapisano w ministerialnej podstawie, ale również jak konkretnie szkoła zamierza te zapisy realizować.
Czy po wypisaniu dziecka ze zdrowia seksualnego nie będzie ono miało żadnych zajęć dotyczących dojrzewania?
Nie.
Obowiązkowa edukacja zdrowotna nadal obejmuje dział „Dojrzewanie”. W podstawie pozostały także zagadnienia dotyczące relacji społecznych, granic osobistych czy rozpoznawania przemocy. MEN wskazuje również na kwestie związane z cyklem miesiączkowym i jego zaburzeniami.
Osobno część informacji dotyczących układu rozrodczego i rozmnażania pojawia się również w podstawie programowej biologii.
Rezygnacja ze zdrowia seksualnego powoduje natomiast, że dziecko nie uczestniczy w osobnym programie opisanym powyżej, czyli zależnie od wieku może nie mieć w jego ramach zajęć m.in. o przemocy seksualnej, świadomej zgodzie, presji seksualnej, orientacji psychoseksualnej, antykoncepcji czy profilaktyce infekcji przenoszonych drogą płciową.
Co warto zrobić przed podjęciem decyzji?
- Nie musisz opierać decyzji na przekazach z mediów społecznościowych ani na tym, co ktoś twierdzi, że „będzie na edukacji seksualnej”.
- Możesz sprawdzić oficjalną podstawę programową, a szkoła ma obowiązek przed rozpoczęciem zajęć pokazać, jaki program i jakie materiały zamierza wykorzystać.
- Warto więc najpierw poznać treści przewidziane dla wieku dziecka, sprawdzić, kto będzie prowadził zajęcia i zapoznać się z materiałami. Dopiero wtedy można podjąć świadomą decyzję o ewentualnej rezygnacji.
W przypadku klas IV–VI mówimy o jednej godzinie w całym roku. W klasach VII i VIII o dwóch. W szkole ponadpodstawowej o trzech godzinach rocznie przez dwa lata. W tych kilku godzinach znalazły się jednak zagadnienia dotyczące bezpieczeństwa, granic, zgody, przemocy, profilaktyki infekcji, antykoncepcji czy wiarygodnych źródeł wiedzy, z którymi młode osoby i tak spotykają się poza szkołą.
Podstawa prawna
Tekst opracowano na podstawie przepisów obowiązujących od 1 września 2026 roku, w szczególności: rozporządzenia Ministra Edukacji z 8 lipca 2026 r. dotyczącego podstawy programowej szkoły podstawowej (Dz.U. 2026 poz. 958), rozporządzenia Ministra Edukacji z 8 lipca 2026 r. dotyczącego liceum i technikum (Dz.U. 2026 poz. 947), rozporządzenia dotyczącego branżowej szkoły I stopnia (Dz.U. 2026 poz. 1012), rozporządzenia Ministra Edukacji z 17 lipca 2026 r. dotyczącego sposobu realizacji treści związanych ze zdrowiem seksualnym (Dz.U. 2026 poz. 966), rozporządzenia z 22 lipca 2026 r. w sprawie ramowych planów nauczania (Dz.U. 2026 poz. 1028) oraz przepisów dotyczących kwalifikacji nauczycieli obowiązujących od 1 września 2026 r.
