Opublikowano: 3 września 2025
Ostatnia aktualizacja: 4 listopada 2025
Owulacja to najważniejsze moment w cyklu menstruacyjnym, kiedy dojrzała komórka jajowa zostaje uwolniona do jajowodu. Badania wykazały, że kobiety owulują około 500 razy w ciągu całego życia. Na liczbę tę wpływa stosowanie środków antykoncepcyjnych (wiele z nich blokuje owulację), czas trwania ciąży i karmienia piersią oraz schorzenia, które wpływają na hormony rozrodcze (np. zaburzenia odżywiania, PCOS).
Co się dzieje podczas owulacji?
Czy można mieć więcej niż jedną owulację w cyklu?
Czy antykoncepcja hamuje owulację?
Dlaczego owulacja jest ważna dla zdrowia?
Czy owulacja a dni płodne są tym samym?
CO TO JEST OWULACJA?
Owulacja to proces, podczas którego dojrzała komórka jajowa zostaje uwolniona z jajnika. Po uwolnieniu przemieszcza się w dół jajowodu i pozostaje tam od 12 do 24 godzin. W tym czasie może zostać zapłodniona.
CO SIĘ DZIEJE PODCZAS OWULACJI?
- Dzieje się to mniej więcej w połowie cyklu miesiączkowego i oznacza koniec fazy folikularnej. Podczas tej fazy organizm uwalnia hormon zwany hormonem folikulotropowym (FSH). Hormon ten powoduje wzrost pęcherzyków jajnikowych, czyli niewielkich woreczków wypełnionych płynem, znajdujących się w jednym z jajników. Każdy pęcherzyk zawiera niedojrzałą komórkę jajową, zwaną oocytem.
- W wyniku serii złożonych zmian hormonalnych wszystkie pęcherzyki z wyjątkiem jednego zazwyczaj obumierają, pozostawiając jeden, zwany pęcherzykiem dominującym. Kiedy pęcherzyk dominujący jest gotowy, następuje wzrost poziomu innego hormonu, zwanego hormonem luteinizującym, znanego jako LH.
- Wzrost poziomu LH powoduje pęknięcie dominującego pęcherzyka i uwolnienie komórki jajowej. Uwolniona komórka jajowa opuszcza jajnik i zostaje przechwycona przez jajowód. W każdym cyklu komórka jajowa jest uwalniana na przemian przez prawy i lewy jajnik. Cały proces trwa zazwyczaj około 14 dni, ale może się różnić w zależności od osoby i cyklu.
- Zapłodnienie komórki jajowej może nastąpić od 12 do 24 godzin po owulacji. na zapłodnienie przez plemnik w układzie rozrodczym.
- Jeśli komórka jajowa nie zostanie zapłodniona, po około sześciu dniach zacznie się rozkładać. Wyściółka macicy zostanie złuszczona (wraz z komórką jajową) i rozpocznie się menstruacja. Oznacza to także początek kolejnego cyklu miesiączkowego.
- Jeśli komórka jajowa zostanie zapłodniona, przemieści się do macicy i prawdopodobnie zagnieździ się tam, rozpoczynając ciążę.
KIEDY DOCHODZI DO OWULACJI?
Długość cyklu zazwyczaj wynosi od 23 do 35 dni. Owulacja następuje zwykle 12-16 dni przed następną miesiączką (14 dni to tylko średnia). U poszczególnych osób długość cyklu może się różnić, co oznacza, że jeden cykl może trwać 28 dni, a następny 34 dni, przy czym zmienność do 9 dni nadal uznaje się za mieszczącą się w normalnym zakresie. Osoby z dłuższymi cyklami menstruacyjnymi mają tendencję do owulacji w późniejszej fazie cyklu. U młodych dziewczyn, które dopiero zaczęły miesiączkować, owulacja nie jest regularna. Często zdarza się również, że owulacja występuje nieregularnie tuż po ciąży i karmieniu piersią oraz w latach poprzedzających menopauzę.
JAKIE SĄ OBJAWY OWULACJI?
Istnieje wiele oznak owulacji, jednak wiele kobiet nie odczuwa żadnych. Niektóre objawy to:
- Zmiana wydzieliny pochwowej (śluzu szyjkowego). Tuż przed owulacją możesz zauważyć zwiększenie ilości przejrzystej i rozciągliwej wydzieliny z pochwy, przypominającej surowe białko jajka. Tuż po owulacji śluz szyjkowy zmniejsza się, staje się gęstszy, mętny i mniej zauważalny.
- U niektórych osób podczas owulacji mogą wystąpić bóle piersi, wzdęcia i łagodny ból brzucha.
- Niektóre osoby podczas owulacji odczuwają ból po jednej stronie podbrzusza. Ból może mieć charakter tępego skurczu lub ostrego i nagłego ukłucia.
- Zmiana podstawowej temperatury ciała. Temperatura ciała w spoczynku (podstawowa temperatura ciała) nieznacznie wzrasta podczas owulacji. Używając termometru przeznaczonego specjalnie do pomiaru podstawowej temperatury ciała, możesz mierzyć temperaturę codziennie rano, zanim wstaniesz z łóżka.
- Zwiększone libido: wzrost popędu seksualnego.
JAK MOŻESZ ŚLEDZIĆ OWULACJĘ?
W przeciętnym 28-dniowym cyklu menstruacyjnym owulacja zwykle występuje około 14 dni przed rozpoczęciem następnej miesiączki. Jednakże długość cyklu u każdej osoby może być inna, a czas między owulacją a początkiem następnej miesiączki może się różnić. Jeśli, podobnie jak wiele kobiet, nie masz 28-dniowego cyklu miesiączkowego, możesz określić długość swojego cyklu i kiedy najprawdopodobniej wystąpi owulacja, prowadząc kalendarzyk menstruacyjny np. w specjalnej aplikacji monitorującej cykl.
CZY PODCZAS CYKLU MOGĘ MIEĆ WIĘCEJ NIŻ JEDNĄ OWULACJĘ?
Tak, możliwa jest dwukrotna owulacja, ale zwykle dzieje się to mniej więcej w tym samym momencie cyklu. Na skutek owulacji dwóch oddzielnych komórek jajowych powstają nieidentyczne bliźnięta. Zdarza się to częściej u kobiet powyżej 35. roku życia, co jest jednym z powodów, dla których w tej grupie wiekowej rodzi się więcej bliźniąt.
CZY MOGĘ NIE MIEĆ OWULACJI?
Rozwój i uwolnienie komórki jajowej w każdym cyklu następuje w odpowiedzi na złożone wzrosty i spadki poziomów hormonów reprodukcyjnych. Na owulację (i cały cykl menstruacyjny) wpływa bardzo wiele czynników. Niektóre z nich mogą być krótkoterminowe, np. zmęczenie spowodowane zmianą strefy czasowej, zmiany sezonowe, stres i palenie papierosów, a inne długoterminowe, np. PCOS czy zaburzenia tarczycy.
CZY PODCZAS STOSOWANIA ANTYKONCEPCJI NADAL WYSTĘPUJE OWULACJA?
To zależy od stosowanej metody antykoncepcji. Niektóre metody antykoncepcyjne, takie jak zastrzyki zawierające wyłącznie progesteron, implanty zawierające wyłącznie progesteron, dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne, plastry i pierścienie dopochwowe, działają poprzez zapobieganie owulacji. Tabletki zawierające wyłącznie progesteron hamują owulację, ale nie zapobiegają jej całkowicie w 100% przypadków. Często owulacja utrzymuje się podczas stosowania środków antykoncepcyjnych, takich jak miedziana wkładka domaciczna lub hormonalna wkładka domaciczna. Oznacza to, że w niektórych miesiącach osoby stosujące tę metodę nadal będą owulować, podczas gdy w innych miesiącach owulacja może nie wystąpić. Nie ma to wpływu na skuteczność i bezpieczeństwo tej metody w zapobieganiu ciąży. Miedziana wkładka domaciczna nie wpływa na hormony, a zatem nie ma wpływu na cykl menstruacyjny i nie hamuje owulacji.
DLACZEGO OWULACJA JEST WAŻNA?
Brak owulacji od czasu do czasu może nie stanowić problemu, ale jeśli nie będziesz mieć jej w miarę regularnie lub jeśli całkowicie przestaniesz owulować (i nie będziesz otrzymywać hormonów w inny sposób), możesz mieć poważne problemy zdrowotne.
Podczas procesu owulacji organizm otrzymuje niezbędną dawkę estrogenów i progesteronu – hormonów, których rola wykracza daleko poza samą płodność. Wpływają one na gęstość kości, zdrowie serca, metabolizm, jakość snu, zdrowie psychiczne i nie tylko. Dlatego tak ważne jest, aby organizm co miesiąc otrzymał ich wystarczającą ilość.
Brak owulacji w latach płodnych wiąże się z osteoporozą, chorobami układu krążenia i niektórymi nowotworami w późniejszym życiu.
JAKA JEST RÓŻNICA MIĘDZY OWULACJĄ A DNIAMI PŁODNYMI?
Komórka jajowa przeżywa tylko do 24 godzin, natomiast plemniki mogą pozostać aktywne nawet do pięciu dni. Dlatego dla wielu osób zaskakujące może być odkrycie, że można zajść w ciążę na cztery do pięciu dni przed uwolnieniem komórki jajowej.
Całkowite „okno płodności”, biorąc pod uwagę czas życia zarówno plemnika, jak i komórki jajowej, wynosi około sześciu dni. „Dni płodne” to wszystkie dni cyklu miesiączkowego, w których istnieje możliwość zajścia w ciążę w przypadku współżycia bez zabezpieczenia.
