Opublikowano: 26 września 2026
Sprawdziliśmy, co młode osoby w Polsce wiedzą o antykoncepcji, z jakich metod korzystają, czego się obawiają i jakich informacji najbardziej im brakuje. Raport „Polska w ogonie Europy” pokazuje wyraźny rozdźwięk między poczuciem, że wiemy wystarczająco dużo, a rzeczywistą wiedzą. Pokazuje też, że dostęp do antykoncepcji oznacza znacznie więcej niż samą możliwość kupienia prezerwatywy czy uzyskania recepty.
NAJWAŻNIEJSZE DANE
- 56% badanych ocenia swoją wiedzę o antykoncepcji jako wysoką, ale tylko 15% uzyskało dobry wynik w teście wiedzy.
- 59% osób po inicjacji seksualnej przynajmniej raz uprawiało seks bez zastosowania żadnej metody antykoncepcji lub innego zabezpieczenia.
- 68% osób mających doświadczenie stosunku seksualnego korzystało z prezerwatywy, 29% z tabletek antykoncepcyjnych, a 19% stosowało stosunek przerywany.
- 31% badanych doświadczyło stresu lub niepokoju związanego ze stosowaniem antykoncepcji. Wśród kobiet było to 37%, a wśród mężczyzn 25%.
- 18% młodych osób przyznaje, że koszt antykoncepcji wpłynął na ich decyzje dotyczące wyboru lub stosowania metody.
- 84% uważa, że odpowiedzialność za zapobieganie nieplanowanej ciąży powinna spoczywać na kobiecie i mężczyźnie w równym stopniu, ale 82% kobiet uważa, że w praktyce odpowiedzialność nadal spada głównie na nie.
- 39% badanych chciałoby wiedzieć więcej o długoterminowym wpływie antykoncepcji na zdrowie, 34% o wpływie na płodność, a 32% o dostępności różnych metod w Polsce.
POLSKA NADAL MA PROBLEM Z DOSTĘPEM DO ANTYKONCEPCJI
Najnowsza edycja Atlasu Antykoncepcji po raz kolejny zwróciła uwagę na problemy z dostępnością antykoncepcji w Polsce. Choć po raz pierwszy od wielu lat nasz kraj nie znalazł się na ostatnim miejscu europejskiego rankingu, nadal pozostaje w grupie państw ocenianych najgorzej pod względem dostępu do metod antykoncepcji, informacji oraz wsparcia systemowego.
Sam ranking nie odpowiada jednak na pytanie, jak antykoncepcja wygląda w codziennym życiu młodych osób. Dlatego w raporcie sprawdziliśmy nie tylko poziom wiedzy, ale także doświadczenia związane ze stosowaniem antykoncepcji, czynniki wpływające na wybór metod, bariery finansowe, stres oraz potrzeby edukacyjne.
MYŚLIMY, ŻE O ANTYKONCEPCJI WIEMY SPORO
Jednym z najważniejszych wniosków raportu jest różnica między deklarowanym a rzeczywistym poziomem wiedzy.
56% badanych ocenia swoją wiedzę o antykoncepcji jako wysoką. Jednocześnie tylko 15% uzyskało w teście wiedzy więcej niż dziewięć poprawnych odpowiedzi. Największe luki dotyczą tematów związanych ze zdrowiem i płodnością, między innymi wpływu antykoncepcji hormonalnej na płodność i masę ciała oraz skutków wazektomii.
Młode osoby dostrzegają przy tym, że problem istnieje. 61% badanych zgadza się ze stwierdzeniem, że młodzi ludzie w Polsce mają zbyt małą wiedzę o antykoncepcji.
ZNAMY TYLKO NAJPOPULARNIEJSZE METODY
Największa jest znajomość prezerwatyw i tabletek antykoncepcyjnych. Słyszało o nich 87% badanych. 76% zna antykoncepcję awaryjną. Znacznie mniej osób słyszało o implancie antykoncepcyjnym, zastrzyku czy diafragmie.
Średnio badani deklarują znajomość 7,3 metody antykoncepcji. Kobiety wskazują średnio 8,5, a mężczyźni 6,1.
Wśród osób mających za sobą pierwszy stosunek seksualny najczęściej stosowaną metodą pozostaje prezerwatywa. Korzystało z niej 68% badanych. 29% wskazało tabletki antykoncepcyjne, 19% na stosunek przerywany (który nie jest metodą antykoncepcji), a 10% metodę kalendarzową. 12% deklaruje, że nie stosowało żadnej z wymienionych metod.
WIEDZY SZUKAMY W INTERNECIE, ALE UFAMY LEKARZOM
48% badanych korzysta z wyszukiwarek internetowych, gdy szuka informacji o antykoncepcji. Jednocześnie za najbardziej wiarygodne źródło uznawani są lekarze, którym ufa 60% respondentów.
Analiza publicznych wypowiedzi internetowych pokazała też, że w dyskusjach o antykoncepcji mocno obecne są negatywne komentarze i mity dotyczące skutków ubocznych, zwłaszcza wokół antykoncepcji hormonalnej i awaryjnej. Często są one bardziej widoczne niż rzeczowa wiedza medyczna.
To pokazuje, że sama obecność informacji w sieci nie wystarcza. Potrzebne są treści oparte na wiedzy eksperckiej, podane w formatach, po które młodzi rzeczywiście sięgają.
KOSZT ANTYKONCEPCJI WPŁYWA NA DECYZJE
Cena nie jest dla większości badanych najważniejszym kryterium wyboru metody, ale dla części młodych osób stanowi barierę.
18% deklaruje, że koszt wpłynął na ich decyzje związane z antykoncepcją. Wśród osób, które mają za sobą pierwszy stosunek seksualny, odsetek ten wzrasta do 25%, a wśród osób posiadających dzieci do 33%.
8% wybrało tańszą metodę niż preferowana, 6% zrezygnowało z antykoncepcji ze względu na koszt, a 5% odłożyło zakup lub rozpoczęcie stosowania wybranej metody. Koszt częściej wpływał na decyzje kobiet niż mężczyzn, 22% wobec 15%.
Dostępność antykoncepcji oznacza więc również możliwość wyboru metody ze względu na jej skuteczność, bezpieczeństwo i własne potrzeby, a nie wyłącznie cenę.
ANTYKONCEPCJA WIĄŻE SIĘ ZE STRESEM
31% badanych doświadczyło stresu lub niepokoju związanego ze stosowaniem antykoncepcji. Problem znacznie częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn, 37% wobec 25%. W grupie kobiet w wieku 25–30 lat stres deklaruje 41%.
Najczęstszą przyczyną stresu jest obawa, że metoda okaże się nieskuteczna, wskazuje ją 51% osób, które doświadczyły niepokoju. 48% obawia się nieplanowanej ciąży, a 33% negatywnego wpływu antykoncepcji na zdrowie.
Kobiety znacznie częściej wskazują obawę przed nieplanowaną ciążą, 59% wobec 32% mężczyzn, oraz wpływem antykoncepcji na zdrowie, 43% wobec 17%. Mężczyźni częściej obawiają się pogorszenia doznań seksualnych, 28% wobec 16%.
SEKS BEZ ZABEZPIECZENIA ZDARZA SIĘ CZĘSTO
59% osób po inicjacji seksualnej deklaruje, że przynajmniej raz odbyło kontakt intymny bez zastosowania jakiejkolwiek metody antykoncepcji lub innego zabezpieczenia. 20% przyznaje, że zdarzyło się to kilka razy, a 28% wiele razy.
Najczęstszym powodem niestosowania zabezpieczenia było zaufanie do partnera lub partnerki, wskazane przez 43% badanych. 32% mówi o pozostawaniu w stałej relacji, 31% o spontaniczności sytuacji, 26% o przekonaniu, że ryzyko ciąży było niewielkie, a 24% o braku zabezpieczenia pod ręką.
Znacznie rzadziej badani wskazywali brak wiedzy, tylko 4%. W odpowiedziach pojawiają się jednak także sytuacje związane z ograniczoną możliwością podjęcia samodzielnej decyzji, między innymi sprzeciw partnera lub partnerki, bycie pod wpływem alkoholu lub innych substancji czy trudność w rozpoczęciu rozmowy o zabezpieczeniu.
Te wyniki pokazują, że edukacja o antykoncepcji powinna dotyczyć nie tylko metod, ale też rozmowy, negocjowania zabezpieczenia i podejmowania decyzji w realnych sytuacjach.
ODPOWIEDZIALNOŚĆ POWINNA BYĆ WSPÓLNA, ALE SPADA NA KOBIETY
84% badanych uważa, że odpowiedzialność za zapobieganie nieplanowanej ciąży powinna spoczywać na kobiecie i mężczyźnie w równym stopniu.
Jednocześnie 82% kobiet uważa, że w praktyce odpowiedzialność spada głównie na nie. Kobiety częściej szukają konsultacji, częściej doświadczają stresu związanego z antykoncepcją i częściej rozważają szerszy wybór metod.
Raport pokazuje również różnice w potrzebach informacyjnych. Kobiety częściej niż mężczyźni chciałyby dowiedzieć się więcej o wpływie antykoncepcji na zdrowie, płodność i prawidłowym stosowaniu metod. Jednocześnie 16% mężczyzn uważa, że nie brakuje im żadnych informacji na ten temat. Wśród kobiet takiej odpowiedzi udzieliło 9%.
MŁODZI CHCĄ WIEDZIEĆ WIĘCEJ
Najczęściej wskazywaną luką informacyjną jest wpływ antykoncepcji na zdrowie w dłuższej perspektywie. Takiej wiedzy brakuje 39% badanych.
34% chciałoby lepiej rozumieć wpływ antykoncepcji na płodność, 32% znać dostępność różnych metod w Polsce, 31% znać zasady prawidłowego stosowania, a 30% ich skuteczność.
Młodzi wskazują również, kto powinien przekazywać tę wiedzę. 63% wymienia lekarzy, 62% szkołę, 57% rodziców lub opiekunów, a 49% psychologów i seksuologów.
Tylko 3% uważa, że każdy powinien zdobywać wiedzę o antykoncepcji samodzielnie.
JAK POWINNIŚMY EDUKOWAĆ O ANTYKONCEPCJI?
Wyniki raportu wskazują kilka kierunków działań.
- Edukacja powinna odpowiadać na pytania, które młodzi rzeczywiście zadają. Największe potrzeby informacyjne dotyczą zdrowia, płodności, skutków ubocznych i skuteczności metod. Ważne jest również konfrontowanie popularnych mitów z wiedzą medyczną oraz pokazywanie pełnego spektrum dostępnych możliwości.
- Potrzebna jest też edukacja osadzona w codziennych sytuacjach. Decyzje o zabezpieczeniu często wynikają z zaufania, spontaniczności czy własnej oceny ryzyka, dlatego same informacje o metodach mogą być niewystarczające.
- Osobnym wyzwaniem jest dotarcie do mężczyzn. Rzadziej poszukują informacji, słabiej wypadają w teście wiedzy i częściej deklarują, że wiedzą już wystarczająco dużo. Raport wskazuje więc na potrzebę działań pokazujących, że antykoncepcja jest także ich tematem i odpowiedzialnością.
CHCEMY, ŻEBY DECYZJA O ANTYKONCEPCJI BYŁA PODEJMOWANA ŚWIADOMIE
Dostęp do antykoncepcji nie kończy się na tym, czy dana metoda istnieje. Znaczenie ma również możliwość jej wyboru, koszt, dostęp do konsultacji, rzetelnych informacji i poczucie, że decyzję można podjąć świadomie.
W SEXEDPL chcemy mówić o antykoncepcji w sposób, który odpowiada na rzeczywiste pytania młodych osób i pomaga odróżniać fakty od mitów. Raport pokazuje, że potrzeba takiej edukacji jest duża, a jednocześnie bardzo konkretna.
O badaniu
Podstawą raportu jest ogólnopolskie badanie ilościowe przeprowadzone metodą CAWI wśród 1041 osób w wieku 18–30 lat. Pozwala ono oszacować skalę opinii, doświadczeń i potrzeb edukacyjnych oraz poziom wiedzy młodych ludzi o antykoncepcji.
Dodatkowym źródłem kontekstu była analiza blisko 50 tys. publicznych wypowiedzi internetowych. Social Listening pozwolił sprawdzić, jak o antykoncepcji rozmawia się w sieci i które przekonania oraz narracje są szczególnie widoczne w dyskusjach.