Opublikowano: 21 września 2026
Ostatnia aktualizacja: 22 września 2026
Polska zajmuje jedno z ostatnich miejsc w Europie pod względem dostępu do antykoncepcji. Dlatego przygotowaliśmy wystawę „Polska w ogonie Europy”, która pokazuje bariery, z jakimi mierzą się osoby potrzebujące antykoncepcji, i wskazuje możliwe rozwiązania. Wystawa została zaprezentowana w Sejmie RP 17 września 2026 r. pod honorowym patronatem Marszałek Sejmu RP Moniki Wielichowskiej.
DLACZEGO POWSTAŁA TA WYSTAWA?
Punktem wyjścia wystawy jest raport przygotowany wspólnie z Ipsos, którego premiera odbędzie się wkrótce. Badanie pokazuje, co Polki i Polacy wiedzą o antykoncepcji, jakie mają doświadczenia i z jakimi przeszkodami spotykają się podczas wyboru oraz stosowania odpowiedniej metody.
W SEXEDPL codziennie otrzymujemy pytania od osób, które nie wiedzą, jaką metodę wybrać, obawiają się działań niepożądanych, nie mają pieniędzy na wizytę lub spotkały się z odmową i ocenianiem w gabinecie.
Te historie pokazują, że dostęp do antykoncepcji nie zależy wyłącznie od indywidualnej decyzji. Wpływają na niego sytuacja finansowa, miejsce zamieszkania, dostępność lekarzy i lekarek oraz możliwość zdobycia rzetelnych informacji.
Dlatego stworzyliśmy wystawę „Polska w ogonie Europy”. Chcemy pokazać, że za danymi stoją konkretne osoby, ich zdrowie, potrzeby i plany na przyszłość.
Raport został uzupełniony danymi z Europejskiego Atlasu Dostępu do Antykoncepcji. Porównuje on sytuację w poszczególnych krajach, uwzględniając między innymi refundację nowoczesnych metod, dostęp do poradnictwa oraz możliwość uzyskania sprawdzonych informacji.
Ważną częścią wystawy są także anonimowe pytania zebrane za pośrednictwem platformy Tellonym. Zadały je osoby stosujące antykoncepcję lub dopiero rozważające wybór odpowiedniej metody.
Pytają o skuteczność, bezpieczeństwo, działania niepożądane, dostępność i koszty. Piszą o lęku przed oceną, wstydzie oraz trudnościach w dotarciu do wiarygodnej wiedzy. W ich wiadomościach widać także problemy wynikające z ograniczeń systemu ochrony zdrowia.
ROZMOWA O ANTYKONCEPCJI W SEJMIE RP
Podczas otwarcia wystawy Marszałek Sejmu RP Monika Wielichowska mówiła o potrzebie podejmowania takich działań oraz zapewnienia dostępu do rzetelnych źródeł wiedzy. Zwróciła uwagę na znaczenie rozmowy o antykoncepcji opartej na faktach i zdrowiu, a nie mitach czy uprzedzeniach.
Martyna Wyrzykowska z Fundacji SEXEDPL opowiedziała o przygotowanym wspólnie z Ipsos raporcie. Przedstawiła jego założenia i wyjaśniła, dlaczego zbadanie wiedzy, postaw i doświadczeń Polek i Polaków jest ważne dla rozmowy o zmianach w dostępie do antykoncepcji.
Dr Agnieszka Nalewczyńska odwołała się do doświadczeń osób, które spotyka w gabinecie. Mówiła o pacjentkach w różnym wieku, których nie stać na wybraną metodę albo konsultację. Wskazywała również na sytuację osób mieszkających na wsiach i w mniejszych miejscowościach, gdzie dotarcie do lekarza może wymagać długiej podróży.
Podkreśliła także, że antykoncepcja ma szersze zastosowanie niż zapobieganie nieplanowanej ciąży. Niektóre metody wykorzystuje się w leczeniu lub łagodzeniu objawów endometriozy, zespołu policystycznych jajników, bolesnych miesiączek i innych problemów ginekologicznych.
DLACZEGO POLSKA ZAJMUJE JEDNO Z OSTATNICH MIEJSC W EUROPIE POD KĄTEM DOSTĘPU DO ANTYKONCEPCJI?
Jedną z podstawowych barier jest brak wystarczającej wiedzy. W Polsce nadal brakuje powszechnej edukacji dotyczącej dostępnych metod, ich skuteczności, bezpieczeństwa i możliwych działań niepożądanych.
Kolejną przeszkodą są koszty. Cena konsultacji, badań, recepty i samej metody może być zbyt wysoka, szczególnie dla młodych osób oraz pacjentek i pacjentów znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej.
Znaczenie ma również miejsce zamieszkania. Osoby mieszkające poza dużymi miastami mają mniejszy wybór specjalistów, dłużej czekają na wizytę i muszą pokonywać większe odległości, aby skorzystać z konsultacji.
Według Europejskiego Atlasu Dostępu do Antykoncepcji Polska znajduje się wśród najgorzej ocenianych państw Europy. Ograniczony dostęp do antykoncepcji jest więc problemem edukacyjnym, finansowym i systemowym.
JAKICH ZMIAN POTRZEBUJEMY?
Wystawa przekazuje sprawdzoną wiedzę medyczną i rozprawia się z najczęstszymi mitami dotyczącymi antykoncepcji. Pokazuje też skalę problemu w Polsce oraz rozwiązania stosowane w innych krajach europejskich.
Należą do nich lepszy dostęp do poradnictwa, refundacja nowoczesnych metod, rzetelna edukacja oraz ograniczenie różnic między dużymi miastami a mniejszymi miejscowościami.
Lepszy dostęp do antykoncepcji oznacza więcej świadomych decyzji, mniej nierówności w opiece zdrowotnej i skuteczniejsze leczenie wielu problemów ginekologicznych.
ANTYKONCEPCJA JEST CZĘŚCIĄ ZDROWIA PUBLICZNEGO
Prezentując wystawę w Sejmie RP, chcemy włączyć temat dostępu do antykoncepcji do debaty opartej na danych, wiedzy medycznej i rzeczywistych doświadczeniach. To część polityki zdrowia publicznego, która wymaga działań edukacyjnych, finansowych i systemowych.
Każda osoba powinna mieć dostęp do wiarygodnych informacji i metody dopasowanej do swoich potrzeb oraz stanu zdrowia. Każde pytanie dotyczące zdrowia, bezpieczeństwa i własnego ciała zasługuje na odpowiedź.