Rok profilaktyki z SEXEDPL i Diagnostyką

Najczęściej dlatego, że „nic nas nie boli”. Jeśli nie odczuwamy wyraźnych objawów, łatwo uznać, że kontrola nie jest pilna. Część osób obawia się wyniku i woli nie konfrontować się z ewentualną diagnozą. Dochodzą do tego kwestie praktyczne: brak czasu, długie terminy wizyt czy trudności organizacyjne. Problem w tym, że wiele chorób rozwija się bezobjawowo i daje o sobie znać dopiero w zaawansowanym stadium

Brak regularnej kontroli zwiększa ryzyko późnego wykrycia chorób przewlekłych, takich jak nadciśnienie, cukrzyca, zaburzenia lipidowe czy nowotwory. Wczesne stadia wielu schorzeń są łatwiejsze w leczeniu i dają większą szansę na pełne wyleczenie lub skuteczne zahamowanie postępu choroby. Zwlekanie może oznaczać bardziej skomplikowane leczenie i większe ryzyko powikłań.

Do podstawowych badań należą:
* morfologia krwi
* glukoza na czczo
* lipidogram (cholesterol całkowity, LDL, HDL, trójglicerydy)
* próby wątrobowe
* TSH
* kreatynina
* kwas moczowy
* badania na choroby przenoszone drogą płciową
* pomiar ciśnienia tętniczego
* ogólne badanie moczu
* kontrolne badanie słuchu i wzroku oraz coroczny przegląd stomatologiczny

Zwykle zaleca się wykonywanie ich raz w roku lub co 2 lata – w zależności od wieku, stanu zdrowia i zaleceń lekarza. Takie badania możesz wykonać już teraz, wykupując e-Pakiet dla każdego (minimum) 

Poniżej ogólne rekomendacje (mogą się różnić w zależności od czynników ryzyka):

20–30 lat

* morfologia, glukoza, lipidogram – co roku

* test HPV albo cytologia (kobiety 25–64 lata) – co 3- 5 lat

* USG transwaginalne (kobiety) – co roku

* samobadanie piersi (kobiety), samobadanie jąder (mężczyźni) – raz w miesiącu

30–40 lat

* morfologia, glukoza, lipidogram – co roku

* TSH (tarczyca) – według zaleceń lekarza

* cytologia lub test HPV – co 3- 5 lat

* USG piersi (kobiety) – według wskazań

* USG transwaginalne (kobiety) – co roku

* samobadanie piersi (kobiety), samobadanie jąder (mężczyźni) – raz w miesiącu

* poziom witaminy D – co roku

40–50 lat

* coroczny lipidogram i glukoza

* EKG spoczynkowe

* mammografia (kobiety 45–74 lata) – co 2 lata

* kolonoskopia (od 50. roku życia, wcześniej przy obciążeniu rodzinnym)

* badanie prostaty u urologa (mężczyźni)

* samobadanie piersi (kobiety), samobadanie jąder (mężczyźni) – raz w miesiącu

* poziom witaminy D – co roku

* cytologia lub test HPV – co 3- 5 lat

* USG jamy brzusznej

50+ lat

* kolonoskopia – zgodnie z programem przesiewowym

* PSA (mężczyźni) – po konsultacji z lekarzem

* densytometria (kobiety po menopauzie – według wskazań)

* regularna kontrola ciśnienia, cukru i cholesterolu – co roku

* poziom witaminy D – co roku

* samobadanie piersi (kobiety), samobadanie jąder (mężczyźni) – raz w miesiącu

* mammografia (kobiety 45–74 lata) – co 2 lata

* USG jamy brzusznej

* cytologia lub test HPV – co 3- 5 lat

* RTG klatki piersiowej

Zawsze należy uwzględnić historię rodzinną i indywidualne czynniki ryzyka.

W ramach Narodowego Funduszu Zdrowia (Narodowy Fundusz Zdrowia) ubezpieczeni pacjenci mają dostęp do wielu badań bezpłatnie – na podstawie skierowania od lekarza POZ lub w ramach programów profilaktycznych.

Do badań refundowanych należą m.in.:

* morfologia krwi

* badanie ogólne moczu

* glukoza

* lipidogram

* EKG

* USG (na skierowanie)

* RTG (na skierowanie)

* cytologia/ test HPV

* mammografia

* kolonoskopia (w programie przesiewowym)

* ferrytyna

* witamina B12

* kwas foliowy

* Anty-CCP

* CRP

* Przeciwciała anty-HCV

* Antygen H pylori w kale – test kasetkowy

* Antygen H pylori w kale – test laboratoryjny

* Strep-test

* BNP (NT-pro-BNP)

* Anty-TPO (przeciwciała przeciw peroksydazie tarczycowej)

* Anty-TSHR, TRAb (przeciwciała przeciw receptorom TSH)

* Anty-TG (przeciwciała przeciw tyreoglobulinie)

* Albuminuria (stężenie albuminy w moczu)

* UACR (wskaźnik albumina/kreatynina w moczu)

* IgE całkowite i panele alergologiczne (IgE specyficzne)

Zakres badań zlecanych przez lekarza rodzinnego zależy od wskazań medycznych

Narodowy Fundusz Zdrowia realizuje ogólnopolskie programy profilaktyczne, m.in.:

Program Profilaktyki Raka Szyjki Macicy

* dla kobiet w wieku 25–64 lata

* polega na wykonaniu testu HPV HR z genotypowaniem, który wykrywa materiał genetyczny wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) o wysokim ryzyku onkogennym w wymazie z szyjki macicy

* jeśli wynik testu HPV HR jest dodatni (+), z tego samego pobranego materiału wykonuje się dodatkowo cytologię na podłożu płynnym (LBC).

* co 5 lat

Program Profilaktyki Raka Piersi

* dla kobiet 45–74 lata

* mammografia co 2 lata

Program Profilaktyki Raka Jelita Grubego

* kolonoskopia dla osób 50–65 lat

* młodsze osoby (40–49 lat), jeśli w rodzinie występował rak jelita grubego

Program Moje Zdrowie

* dla osób powyżej 20. lat (nie ma górnej granic wieku)

* pakiet badań diagnostycznych (m.in. morfologia, cholesterol, glukoza, próby wątrobowe, PSA u mężczyzn)

Programy szczepień ochronnych

* szczepienia obowiązkowe i zalecane (np. HPV, grypa – w określonych grupach)

Aktualne zasady i zakres badań warto sprawdzić bezpośrednio w placówce POZ lub na stronie NFZ, ponieważ programy mogą być modyfikowane.

Na większość badań diagnostycznych w ramach NFZ potrzebne jest skierowanie od lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Wyjątkiem są badania wykonywane w ramach programów przesiewowych – np. mammografia czy cytologia – gdzie w określonych grupach wiekowych skierowanie nie jest wymagane.

Nawet przy braku objawów warto odwiedzić lekarza przynajmniej raz w roku w celu kontroli podstawowych parametrów. Częstotliwość wizyt może być większa w przypadku chorób przewlekłych, obciążeń rodzinnych lub innych czynników ryzyka.

Tak. Choroby metaboliczne, zaburzenia hormonalne czy problemy z ciśnieniem coraz częściej dotyczą osób przed 40. rokiem życia. Wczesne wykrycie nieprawidłowości pozwala uniknąć poważniejszych problemów w przyszłości.

Bo zdrowie rzadko pogarsza się nagle. Najczęściej zmiany zachodzą stopniowo i bezobjawowo. Regularne badania to sposób, by zauważyć je w odpowiednim momencie. Odkładanie kontroli może wydawać się drobną decyzją, ale w perspektywie lat może przesądzić o jakości i długości życia.