Opublikowano: 11 marca 2025
Ostatnia aktualizacja: 9 stycznia 2026
W marcu 2025 roku Ministerstwo Zdrowia wprowadziło nowe testy przesiewowe – test HPV HR oraz cytologię na podłożu płynnym (LBC) dostępne na NFZ. Od pierwszego stycznia 2026 roku możesz umówić się na badanie profilaktyczne w kierunku raka szyjki macicy poprzez Internetowe Konto Pacjenta.
- Jakie badania profilaktyczne w kierunku raka szyjki macicy są bezpłatne na NFZ?
- Jak wygląda takie badanie?
- Kto może skorzystać z bezpłatnych badań w kierunku raka szyjki macicy?
- Jak można zapisać się na bezpłatną cytologię płynną w ramach NFZ?
- Gdzie można wykonać bezpłatne badanie HPV?
- Jakie leki stosowane w leczeniu raka szyjki macicy są dostępne na NFZ?
JAKIE BADANIA WYKRYWAJĄCE RAKA SZYJKI MACICY DOSTĘPNE SĄ NA NFZ?
7 marca 2025 roku ministra Izabela Leszczyna podpisała rozporządzenie, na mocy którego program profilaktyki raka szyjki macicy został poszerzony o dwa nowoczesne badania: test HPV HR oraz cytologię na podłożu płynnym (LBC)1.
Nowe testy przesiewowe mają na celu skuteczniejsze wykrywanie zmian nowotworowych już na wczesnym etapie. Do koszyka świadczeń gwarantowanych Narodowego Funduszu Zdrowia włączone zostały dwa badania:
- Test HPV HR – pozwala wykryć szczepy wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV 16 i 18), które są główną przyczyną raka szyjki macicy.
- Cytologia na podłożu płynnym (LBC) – nowocześniejsza metoda diagnostyczna, która daje dokładniejszy obraz stanu zdrowia szyjki macicy.
JAK WYGLĄDA TAKIE BADANIE?
Z jednej próbki pobranej z szyjki macicy można wykonać zarówno test HPV HR, jak i cytologię na podłożu płynnym. Jeśli wynik testu HPV HR jest negatywny, badanie będzie powtarzane co 5 lat. Jeśli wynik jest pozytywny, dodatkowa cytologia pomoże ocenić, czy konieczne są dalsze badania.
Masz do wyboru – tradycyjną cytologię lub test HPV. Na miejscu w placówce, po rozmowie z personelem, zdecydujesz, jakie badanie wybierzesz: czy cytologię, czy test HPV.
CZYM RÓŻNI SIĘ CYTOLOGIA KLASYCZNA OD TESTU HPV?
Tradycyjna cytologia polega na pobraniu komórek z szyjki macicy, a następnie ocenie ich stanu pod mikroskopem. Badanie to nie jest bardzo dokładne i w wielu przypadkach nie wszystkie komórki nowotworowe zostają wykryte.
Test HPV polega na pobraniu komórek z szyjki macicy, a następnie przeprowadzeniu testu HPV HR z genotypowaniem w celu wykrycia DNA lub RNA wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV). Wirus HPV jest odpowiedzialny za powstawanie nowotworów m.in. szyjki macicy, gardła, odbytu czy prącia. W przypadku wykrycia wirusa HPV na ty samym materiale wykonywana jest dodatkowo cytologia na podłożu płynnym (LBC).
Masz prawo do jednego lub drugiego badania, a nie do dwóch równoległych cykli badań.
KTO MOŻE SKORZYSTAĆ Z BEZPŁATNYCH BADAŃ W KIERUNKU RAKA SZYJKI MACICY?
Aby wykonać cytologię, nie potrzebujesz skierowania. Możesz skorzystać z bezpłatnego programu profilaktyki raka szyjki macicy, jeśli spełniasz łącznie 3 warunki:
- jesteś kobietą
- masz od 25 do 64 lat (przy określaniu wieku należy wziąć pod uwagę rok urodzenia)
- masz ubezpieczenie w NFZ
a poza tym:
| w ciągu ostatnich 3 lat nie miałaś klasycznej cytologii. | możesz umówić się na badanie online przez IKP lub mojeIKP lub bezpośrednio w placówce, która wykonuje badanie. |
| w ciągu ostatnich 5 lat nie miałaś cytologii na podłożu płynnym (inaczej testu na HPV). | możesz umówić się na badanie online przez IKP lub mojeIKP lub bezpośrednio w placówce, która wykonuje badanie. |
| byłaś leczona z powodu nowotworu złośliwego szyjki macicy i lekarz prowadzący to leczenie zadecydował po kontroli onkologicznej, że możesz ponownie być objęta badaniami cytologicznymi. | na pierwszą wizytę zapisz się bezpośrednio w poradni, która oferuje badanie. Na kolejne badania co 12 miesięcy (chyba że lekarz wyznaczy inny odstęp między badaniami). |
Nie musisz niczego sprawdzać – jeśli masz prawo do bezpłatnego badania, zobaczysz na IKP lub w aplikacji mojeIKP, że możesz się zapisać. Jeśli nie masz takiego prawa, nie będziesz mieć możliwości zapisu.
Jeśli nie korzystasz z internetu, spytaj w swojej przychodni podstawowej opieki zdrowotnej (POZ), gdzie możesz się przebadać. Zapytaj o to swoją pielęgniarkę POZ, położną POZ lub swojego lekarza POZ.
E-REJESTRACJA. JAK ZAPISAĆ SIĘ NA BEZPŁATNE BADANIE?
Od 1 stycznia 2026 r. działa centralna e-rejestracja, która umożliwia umawianie (lub odwołanie) wizyt i badań online na NFZ. Rejestracja jest dostępna poprzez Internetowe Konto Pacjenta oraz aplikację mojeIKP.
Możemy szybko sprawdzić terminy dostępne w wielu przychodniach i przekonać się, czy w danym okresie i w podanej lokalizacji możemy umówić się do lekarza.
Docelowo e-rejestracja ma obejmować wszystkie konsultacje u specjalistów, na razie można umówić się na:
- mammografię – w ramach programu profilaktyki raka piersi, dla kobiet w wieku 45-74 lata bez skierowania;
- cytologię płynną i test HPV – w ramach programu profilaktyki raka szyjki macicy, dla kobiet w wieku 25-64 lata, bez skierowania;
- pierwszą wizytę u kardiologa (tu potrzebne jest skierowanie).
Centralna e-rejestracja ma też tzw. wirtualną poczekalnię, która przeznaczona dla pacjentów, którzy nie znaleźli wolnego terminu. Zamiast ponownie sprawdzać dostępność wizyt, możesz zapisać się na listę oczekujących w systemie, a gdy tylko pojawi się termin zgodny z kryteriami, otrzymasz powiadomienie w IKP lub w aplikacji mojeIKP.
Pacjenci, którzy nie korzystają z internetu, nadal mogą zapisywać się na wizyty telefonicznie lub osobiście w placówkach.
Możesz zapisać się na badanie profilaktyczne na kilka sposobów:
- Przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP) lub aplikację mojeIKP.
- Bezpośrednio w poradni ginekologiczno–położniczej mającej umowę z NFZ.
- Poprzez centralną e-rejestrację online (w placówkach, które realizują program pilotażowy e-rejestracja).
- Wybierz „E-rejestracja” >> „Umawianie wizyty” > „Umów badanie profilaktyczne”
- wybierz program profilaktyczny: profilaktyka raka szyjki macicy
- wskaż swoje preferencje:
- termin, godziny wizyty (przedział czasu)
- placówka (z rozwijanej listy)
- obszar (zamiast adresu placówki możesz wskazać, w jakiej odległości od swojego miejsca zamieszkania szukasz)
- wybierz dogodny termin i miejsce z wyświetlonych propozycji
- zatwierdź.
GDZIE MOŻNA WYKONAĆ BEZPŁATNĄ CYTOLOGIĘ/TEST HPV?
- W wybranych poradniach POZ, które realizują świadczenia położnej w programie profilaktyki raka szyjki macicy.
- W poradniach położniczo–ginekologicznych z umową NFZ.
DWIE NOWOCZESNE TERAPIE W LECZENIU RAKA SZYJKI MACICY
Dla pacjentek, u których już rozwinęła się choroba, wprowadzono nowe możliwości leczenia. Ministerstwo Zdrowia objęło refundacją dwa nowoczesne leki:
- Pembrolizumab – stosowany w połączeniu z chemioterapią, z lub bez bewacyzumabu, w pierwszej linii leczenia systemowego (dostępny od 1 kwietnia 2024 r.).
- Cemiplimab – stosowany samodzielnie w drugiej lub trzeciej linii leczenia (dostępny od 1 stycznia 2025 r.).
Dzięki temu pacjentki mają dostęp do terapii zwiększających szanse na skuteczne leczenie.
JAK WYGLĄDA PROFILAKTYKA RAKA SZYJKI MACICY?
Rak szyjki macicy często rozwija się bezobjawowo, dlatego tak ważne są regularne badania profilaktyczne i szczepienia. Nowoczesne testy HPV HR i cytologia na podłożu płynnym pozwalają wykryć chorobę we wczesnym stadium, co znacząco zwiększa szanse na wyleczenie.
Pamiętaj! Regularne badania i szczepienia mogą uratować życie. Skorzystaj z dostępnych programów profilaktycznych i dbaj o swoje zdrowie!
Źródła:
- Test na HPV i cytologia płynna dostępne na NFZ, https://www.gov.pl/web/zdrowie/dwa-nowoczesne-badania—hpv-hr-oraz-cytologia-na-podlozu-plynnym-decyzja-ministry-zdrowia-izabeli-leszczyny-wchodza-do-programu-profilaktyki-raka-szyjki-macicy ↩︎
